خانه / دانش آموزان / روش های مطالعه و تمرکز حواس

روش های مطالعه و تمرکز حواس

تکنیک یادگیری یک‌بار برای همیشه

روش مطالعه

این روش که یکی از قوی‌ترین روش‌های یادگیری است در سال ۱۹۹۶ توسط فردی به نام رابینسون ابداع شد. در این روش سعی بر این است تا با ایجاد زمینه‌ای در ذهن قبل از مطالعه، روند یادگیری فعال‌تر و آسان‌تر گردد. (SQ3R) مخفف این کلمات است: پیش‌خوانی (Survey)، سؤال سازی (Question)، خواندن (Read)، بازگویی و تعریف (Recite) و مرور (Review).

در ادامه به مراحل مختلف این روش اشاره می‌کنیم:

پیش‌خوانی:

درسی را که می‌خواهید بخوانید، ابتدا پیش‌خوانی کنید. سعی کنید برای پیش‌خوانی از روش زیر استفاده نمایید:

– نگاهی سریع و گذرا به متن بیندازید.

– نکات مهم و کلیدی را بیابید.

– سؤالات و تمرین‌های آخر درس را مرور کنید.

– پاراگراف اول و آخر و خلاصه درس را به شیوه‌ای گذرا بخوانید.

سؤال سازی:

در ذهن خود سؤالاتی راجع به موضوع درس بسازید. برای این کار می‌توانید:

– عناوین و تیترها را به‌صورت سؤال درآورید.

– از خود بپرسید: “راجع به این موضوع چه می‌دانم؟”، “معلم راجع به این موضوع چه چیزهایی می‌گفت؟” و سؤالاتی از این قبیل.

خواندن:

متن درس را به‌طور کامل بخوانید. در هنگام خواندن:

– به دنبال جواب سؤالاتی باشید که در ذهن خودساخته بودید.

– به سؤالات آخر درس جواب بدهید.

– زیر نکات مهم خط بکشید.

– اگر مطلبی را درست نفهمیده‌اید، دوباره آن را بخوانید.

بازگویی و تعریف مطالب:

بعدازآنکه خواندن یک بخش به پایان رسید، به بازگویی مطالب آن بپردازید.

– مطالب درسی را از حفظ برای خود تکرار کنید و یا خلاصه‌نویسی کنید.

– در تکرار مطالب از روشی که متناسب با تکنیک یادگیری‌تان است، استفاده کنید و به خاطر داشته باشید که هر چه بیشتر از حواس پنج‌گانه خود استفاده کنید، مطالب بهتر در حافظه‌تان جای می‌گیرد.

قدرت یادگیری سه برابر می‌شود با: دیدن، بیان کردن، شنیدن.

و این قدرت چهار برابر می‌شود با: دیدن، بیان کردن، شنیدن و نوشتن!

مرور مطالب:

بعدازآنکه مطالب را به‌طور کامل خواندید و برای خود بازگو کردید، نوبت به‌مرور مطالب می‌رسد.

– روز اول: بلافاصله بعد از مرحله تعریف و بازگویی، ۵ دقیقه سریع مطالب را مرور کنید.

– ۲۴ ساعت بعد: کتاب را ورق بزنید و به نکات مهم نگاهی بیندازید، به مدت ۵ دقیقه این کار را انجام دهید.

– یک هفته بعد: به مدت ۵ دقیقه مطالب درسی را مرور کنید. برای مطالبی که به نظرتان سخت‌تر است بیشتر وقت بگذارید.

– و به همین ترتیب هرچند وقت یک‌بار مطالب را مرور کنید تا هنگام امتحان به مشکلی برخورد نکنید.

به خاطر داشته باشید:

کسانی که مطلبی را ۶ بار پیاپی می‌خوانند در مقایسه باکسانی که در ۶ نوبت و هر بار ۵ دقیقه. این کار را می‌کنند، درصد یادگیری کمتری دارند.

چراکه در فواصل زمانی قدرت پردازش ذهن بالاتر می‌رود.  جلا.آی آر jala.ir

مطالعه به سبکی دیگر!

اغلب دانش آموزان، دانشجویان و علاقه‌مندان آموزشی از مربیان و استادان خود بارها پرسش می‌کنند که چگونه مطالعه کنیم تا مطالب را بهتر در ذهن سازمان‌دهی کنیم؟ صبح زود مطالعه کنیم یا شب‌هنگام؟ با صدای بلند مطالعه کنیم یا به آهستگی مطالب را مرور کنیم؟ پیشکسوتان فرهنگی نیز با توجه به تجربیات و روش‌های علمی شیوه‌هایی را توصیه می‌کنند.

مطلب زیر از کتاب زمینه روانشناسی “هیلگارد” تهیه‌شده که می‌تواند پاسخگوی برخی از پرسش‌های مربوط به شیوه‌های مطالعاتی باشد. باهم این مطلب را مرور می‌کنیم:

اساس امر مطالعه و خواندن بدون فراموشی، یادگیری و حافظه است. در اینجا با فن ” PQRST” ( که مخفف آن در زبان لاتین، ” Preview ” مرور اجمالی، ” Question ” سؤال، ” Read ” خواندن، “Self-recitation” تلقین و تکرار ” Test” آزمون است) آشنا می‌شوید.

مرحله P (مرور اجمالی):

در اولین گام مطالعه، مروری اجمالی بر کل مطالب موردمطالعه کنید تا از موضوع‌های اصلی آن تصوری پیدا کنید. این کار را می‌توان با خواندن رئوس مطالب و سپس گفتارهای اصلی و تصاویر و عکس‌های آن انجام داد.

مهم‌ترین جنبه مرحله مرور اجمالی این است که می‌توان خلاصه مطالب را در پایان هر فصل به‌دقت خواند و در مورد هر یک از نکاتی که در این خلاصه آمده است تأمل کرد. خواه‌ناخواه به ذهنتان خطور می‌کند که باید پس از خواندن مطالب جواب را پیداکرده باشید و دستاورد این مرحله، به دست آوردن دید کلی نسبت به عناوین فصل‌ها و نحوه سازمان‌دهی آن‌هاست.

مرحله Q (پرسش کردن):

عناوین اصلی مطالب را به یک یا چند پرسش تبدیل کنید؛ پرسش‌هایی که با خواندن آن گفتارها، به پاسخ آن‌ها دست می‌یابید. باید از خود بپرسید: ” مطالب عمده‌ای که مولف می خواهد در این گفتار بیان کند، چیست؟ “

مرحله R (خواندن):

در این مرحله، گفتار موردنظر را با دقت به معنای آن بخوانید و بکوشید جواب پرسش‌هایی را که در مرحله Q مطرح کرده بودید بیابید، لذا باید در مورد آنچه در دست مطالعه دارید تأمل‌کنید و آن را به مطالب دیگری که می‌دانید ارتباط دهید. پس می‌توان واژه‌ها یا عبارات کلیدی را در متن علامت زد. اصولاً می‌بایست ۱۰ الی ۱۵ درصد متن را علامت زد زیرا در این مرحله، هدف این است که واژه‌ها یا مطالب اصلی متن مشخص شود تا بعد بتوانید آن‌ها را مرور کنید. تا وقتی تمام گفتار و مطالب کلیدی آن را نخوانده‌اید یادداشت برندارید این کار کمک می‌کند اهمیت نسبی هر نکته را دریابید.

مرحله S (تلقین و تکرار):

پس از به پایان رساندن مطالعه مطالب بکوشید تا نکات عمده آن را به یادآورید و اطلاعاتی را که در آن مطرح‌شده است از حفظ بیان کنید، درس پس دادن به خود، روش بسیار مؤثری برای تثبیت مطالب در حافظه است. مطالب را به زبان خودتان بیان کنید و اطلاعات مطرح‌شده را از حفظ بگویید. در نبود افراد بهتر است با صدای بلند این کار را انجام دهید اما اگر افراد دیگری هم حضور دارند می‌توانید این کار را در ذهنتان انجام دهید. مطلب را با متن مقابله کنید تا مطمئن شوید که آن‌ها را درست و کامل به یاد آورده‌اید. با تکرار یا از برکردن مطالب، متوجه می‌شوید که چه چیزهایی را به خاطر نسپرده‌اید. این کار به شما کمک می‌کند تا اطلاعات را در ذهن خود سازمان‌دهی کنید. پس‌ازآنکه گفتار اولی به پایان رسید می‌توانید به گفتار بعدی بپردازید و بازهم مراحل S.R.Q را در مورد آن به کاربندید. همین روش را تا پایان گفتارهای یک‌فصل اعمال کنید.

مرحله T (آزمون):

پس از پایان مطالعه یک‌فصل، باید از خودتان امتحان بگیرید و کل مطالب فصل را مرور کنید. بنابراین یادداشت‌های خود را دوره کنید و ببینید که آیا نکات اصلی را به یاد می‌آورید یا نه؟ بکوشید تا دریابید که مطالب مختلف فصل‌ها چه ارتباطی باهم دارند؟ در مرحله T ، ممکن است برای یافتن مطالب و نکات کلیدی به‌کل فصل مراجعه کنید و در این مرحله باید خلاصه فصل‌ها را بخوانید، همچنین به هر مدخلی جزئیات بیشتری بیفزایید. مرحله T را نباید به شب امتحان موکول کرد، بهترین زمان برای اولین مرور هر فصل، بلافاصله پس از خواندن آن است.

پژوهش‌های انجام‌شده نشان می‌دهد که روش (PQRST) بسیار مفید بوده است، به‌گونه‌ای که بر روخوانی ساده مطالب فصل، از ابتدا تا انتها ارجحیت دارد، مرحله تلقین و تکرار در این روش بسیار مهم است. به‌جای چند بار خواندن مطالب بخش عمده زمان مطالعه را برای حفظ کردن فعالانه مطالب صرف کنید.

بر اساس پژوهش‌های انجام‌شده، خواندن دقیق خلاصه مطالب هر فصل، پیش از خواندن آن، بهره‌وری مطالعه را بسیار بیشتر می‌کند. خواندن خلاصه هر فصل سبب می‌شود که کل مطالب آن در ذهن سازمان‌دهی شود. حتی اگر نخواهید از تمام مراحل روش (PQRST) پیروی کنید خوب است به اهمیت تلقین و تکرار و خواندن خلاصه مطلب فصل برای ورود به مطلب توجه خاصی مبذول کنید.

روح اله آقا صالح

چگونه بهتر تمرکز کنیم؟

بسیاری از دانش آموزان از عدم تمرکز در هنگام مطالعه شکایت دارند. آن‌ها فکر می‌کنند قدرت تمرکز یک استعداد ذاتی است که برخی انسان‌ها فاقد آن هستند؛ اما حقیقت این است که با انجام تعدادی تمرین ساده می‌توان قدرت تمرکز را چند برابر کرد. در این مقاله قصد داریم شمارا با تعدادی از این تمرین‌ها آشنا کنیم.

برای یادگیری تمرکز در ابتدا باید مکان آرامی را بیابید که در آن‌کسی مزاحم شما نشود؛ سپس بر روی زمین و یا یک صندلی راحتی بنشینید. نفس عمیقی بکشید و بدن خود را به حالت آزاد و رها نگهدارید. سعی کنید تمام عضلات خود را آزاد و شل کنید. اکنون می‌توانید به انجام تمرین‌ها بپردازید. قبل از انجام تمرینات به نکات زیر توجه کنید:

– با اولین تمرین شروع کنید و هرروز آن را تکرار کنید تا اینکه به انجام آن مسلط شوید و قادر باشید برای مدت ۵ دقیقه به چیز دیگری غیرازآن فکر نکنید.

– با خودتان روراست باشید و هنگامی‌که مطمئن شدید تمرین اول را با تمرکز کامل و به‌درستی انجام داده‌اید، به انجام تمرین بعدی بپردازید.

– زمان‌بندی خاصی برای انجام این تمرین‌ها پیشنهاد نمی‌شود، چون اگر به شما گفته شود که باید در مدت یک هفته تمرینی را تکمیل کنید و به آن مسلط شوید و شما از عهده این کاربر نیایید، ممکن است ناامید شوید و یا گاهی ممکن است برای به پایان رساندن تمرین در زمان تعیین‌شده، آن را به‌طور کامل و صحیح انجام ندهید. به خاطر بسپارید که گاه روزها، هفته‌ها و حتی ماه‌ها تمرین مستمر لازم است تا به این مهارت‌ها مسلط شوید.

– هنگام انجام تمرین‌ها به چیز دیگری فکر نکنید. دقت کنید که به رؤیا فرونروید و خواب‌آلوده نباشید و هنگامی‌که احساس می‌کنید فکرتان به مسائل دیگر مشغول شده، تمرین را متوقف کنید.

– وقتی‌که در انجام این تمرین‌ها مهارت پیدا کردید، می‌توانید مدت آن را بیشتر کنید و یا دو بار در روزبه انجام آن بپردازید، اما در ابتدا سعی نکنید که بیش‌ازاندازه تمرین کنید. ممکن است فکر کنید که تمرین‌ها بسیار ساده و آسان هستند و بخواهید تمام آن‌ها را در یک‌زمان انجام دهید. اما توصیه ما به شما این است که به‌تدریج پیش بروید و ذهن خود را خسته نکنید تا به نتیجه بهتری دست‌یابید.

– به خاطر داشته باشید که افراد مختلف دارای قدرت تمرکز متفاوتی هستند. برخی افراد دارای قدرت تمرکز بالاتر و برخی ( دارای قدرت تمرکز ) پایین‌تری می‌باشند. مهم نیست که شما قدرت تمرکز کمی دارید، مهم این است که می‌توانید آن را تقویت کنید و برای این کار نیاز به استعداد خاصی ندارید. تقویت این مهارت تنها بستگی به میزان ممارست شما در انجام این تمرینات دارد. کافی است روزی ۱۰ دقیقه برای این کار وقت صرف کنید. در پایان، بعد از گذشت زمانی شما قادر خواهید بود که در زمان‌ها و مکان‌ها و شرایط گوناگون بر کارها و مطالعات خود تمرکز داشته باشید. می‌دانید این به چه معنی است؟ توانایی تمرکز کردن، فکر کردن و عمل کردن تحت هر شرایطی باکمال آرامش و خونسردی، واقعاً موفقیت بزرگی است.

توصیه آخر اینکه، روی هر تمرین آن‌قدر کارکنید تا مطمئن شوید که آن را به‌درستی انجام داده‌اید و کاملاً بر آن مسلط گشته‌اید.

اکنون به سراغ تمرین‌ها می‌رویم. ممکن است برخی از آن‌ها آشنا یا ساده به نظر برسد، اما انجام آن‌ها باعث می‌شود که قدرت تمرکز شما بیشتر شود.

تمریناتی جهت تقویت تمرکز

تمرین شماره ۱: کتابی را انتخاب کنید، یک صفحه از آن را در نظر گرفته و تعداد کلمات موجود در هر پاراگراف را بشمارید. یک‌بار دیگر این کار را تکرار کنید تا مطمئن شوید که شمارش را درست انجام داده‌اید. در ابتدای کار با یک پاراگراف شروع کنید و هنگامی‌که این تمرین برای شما آسان‌تر شد، تمام کلمات یک صفحه را بشمارید. شمارش را به‌طور ذهنی و با حرکات چشم‌هایتان انجام دهید.

تمرین شماره ۲:  در ذهن خود از یک تا صد را بر عکس بشمارید.

تمرین شماره ۳:  در ذهن خود از شماره صد، سه تا سه تا بشمرید و کم کنید. ( ۱۰۰- ۹۷ – ۹۴ – … )

تمرین شماره ۴:   یک کلمه و یا یک طرح ساده را انتخاب کنید و آن را به مدت ۵ دقیقه در ذهن خود تکرار کنید. هنگامی‌که توانستید بهتر و آسان‌تر تمرکز کنید. سعی کنید این کار را برای مدت ۱۰ دقیقه انجام دهید و بدون آنکه تمرکز حواس خود را از دست بدهید.

تمرین شماره ۵: یک میوه مثلاً یک سیب را بردارید و از همه طرف به آن نگاه کنید. تمام حواس خود را بر روی آن متمرکز کنید و به چیز دیگری غیرازآن سیب فکر نکنید. وقتی به سیب نگاه می‌کنید به چگونگی رشد آن و یا ارزش غذایی آن و یا حتی مغازه‌ای که آن را خریده‌اید فکر نکنید، بلکه فقط و فقط به خود سیب فکر کنید. به آن نگاه کنید، آن را ببویید و لمس کنید.

تمرین شماره ۶:  همانند تمرین قبل عمل کنید با این تفاوت که این بار چشمانتان بسته باشد. در ابتدا تمرین شماره ۵ را به مدت ۵ دقیقه تکرار کنید و سپس به انجام این تمرین بپردازید. چشمان خود را ببندید و سعی کنید طعم، رنگ و بوی میوه را احساس و تصور کنید و هر چه می‌توانید این تصویر را در ذهن خود شفاف‌تر کنید. اگر نتوانستید این کار را انجام دهید، چشمان خود را بازکنید، میوه را نگاه کنید و سپس تمرین را تکرار کنید.

تمرین شماره ۷:  یک شی ساده ( قاشق، چنگال و یا لیوان ) را بردارید و بر روی آن تمرکز کنید. از همه طرف به آن نگاه کنید بدون آنکه کلمه‌ای در ذهن داشته باشید. سعی کنید فقط به آن شی نگاه کنید بدون آنکه بر اسامی و یا کلمات مربوط به آن فکر کنید.

تمرین شماره ۸: پس‌ازآنکه در انجام تمرین قبل مهارت پیدا کردید، می‌توانید این تمرین را انجام دهید. شکل هندسی کوچکی ( مثلث، مربع و یا دایره ) را بر روی کاغذ رسم کنید و آن را به رنگ دلخواه درآورید. سپس بر روی آن تمرکز کنید. فقط به آن شکل فکر کنید و افکار نامربوط دیگر را از خود برانید.

سعی کنید در طی تمرین به کلمات فکر نکنید.

تمرین شماره ۹: مانند تمرین قبل عمل کنید با این تفاوت که این بار چشمانتان بسته باشد. اگر نتوانستید شکل را به‌طور کامل مجسم کنید، چشمانتان را بازکرده، چند دقیقه به شکل نگاه کنید سپس چشمان خود را ببندید و تمرین را ادامه دهید.

تمرین شماره ۱۰ : سعی کنید حداقل برای مدت ۵ دقیقه به هیچ‌چیز فکر نکنید. دقت کنید وقتی‌که تمرین‌های قبلی را با موفقیت به پایان رساندید، آنگاه نوبت به این تمرین خواهد رسید. در آن هنگام شما برای انجام این تمرین آمادگی خواهید داشت و قادر خواهید بود برای مدتی معین به هیچ‌چیز فکر نکنید. به‌زودی این کار برای شما آسان و آسان‌تر خواهد شد.

منبع: http://www.successconsciousness.com

دانلود جزوه روشهای مطالعه

همچنین ببینید

نمونه سوالات ریاضی نهم نوبت دوم

نمونه سوالات ریاضی نهم نوبت دوم ریاضی نهم نوبت دوم ۱ ریاضی نهم نوبت دوم …

یک نظر

  1. امیرحسین تقی زاده

    روش های شما عالی است با تشکر.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.