سه شنبه , آذر ۲۰ ۱۳۹۷
خانه / آموزش جنسی / آموزش جنسی به کودکان و نوجوانان قسمت دوم

آموزش جنسی به کودکان و نوجوانان قسمت دوم

آموزش جنسی به کودکان و نوجوانان قسمت دوم

کودکان و نوجوانان

سری بودن و خصوصی بودن

وقتی با کودکان درباره جنسیت صحبت می‌کنیم واژه‌های «خصوصی» و «سری» معانی جدیدی می‌یابند. کودکان کم سن و سال ممکن است نتوانند تفاوت‌های ظریف این دو کلمه را دریابند، ازاین‌رو والدین باید سعی کنند که تفاوت‌های بین این دو واژه را آشکارا برای کودکان بازگو کنند. به مثال‌های زیر توجه کنید:

برای بچه‌های کوچک‌تر می‌توان از مثال خصوصی بودن توالت استفاده کرد چون درک آن برای آن‌ها راحت‌تر است. همه می‌دانند که ما همه به توالت می‌رویم. این اطلاعات سری نیست اما قطعاً خصوصی است. چطور است که دسترسی به آن محدود است؟ خوب ما وقتی به درون توالت می‌رویم در را می‌بندیم. هیچ‌کس به کسی که توالت می‌رود نمی‌خندد و او را مسخره نمی‌کند چون همه ما این کار را می‌کنیم پس رفتن ما به توالت سری نیست اما این کار را باید تنهائی انجام بدهیم. پس این کار خصوصی است. همان‌طور که برای محدود کردن دسترسی دیگران به توالت در آن را می‌بندیم برای محدود کردن دسترسی دیگران به اعضای خصوصی بدن خود نیز از لباس استفاده می‌کنیم.

جنسیت موضوعی خصوصی است و ما خودمان تصمیم می‌گیریم که آن را با چه کسانی در میان بگذاریم. پس والدین باید به کودکان پیش‌دبستانی و دبستانی خود بگویند که گرچه موضوعات خصوصی خود را با خانواده در میان می‌گذارند اما نباید آن‌ها با دوستان کوچک‌ترشان بگویند. شاید والدین دوستشان بخواهند خود، اولین کسی باشند که درباره اعضای خصوصی بدن و مسائل مربوط به جنسیت با فرزندانشان صحبت کنند.

بچه‌ها باید یاد بگیرند که ممکن است والدین دیگر نخواهند فرزندشان از غریبه‌ها اطلاعات به دست آورد. برای اینکه به فرزند خود آموزش بدهید که چه چیزهایی را می‌تواند با دیگران در میان بگذارد و چه رفتارهایی از او قابل‌قبول است، با او نقش بازی کنید: اگر دوستت از تو خواست که اعضای خصوصی بدنت را به او نشان بدهی، به او چه می‌گویی؟ یا اگر دوستت پرسید هم‌جنس‌بازی یعنی چه، تو چه‌کار می‌کنی؟ شما می‌توانید به‌عنوان والدین کودک چند جمله ساده به فرزندتان یاد دهید تا اگر یک غریبه یا یک دوست خواست به مسائل خصوصی او دسترسی پیدا کند او بتواند آن‌ها را به زبان بیاورد. مثلاً:

  • بدن من خصوصی است.
  • دراین‌باره از پدر و مادرت سؤال کن.
  • این سؤال خوبی است اما جوابش خیلی پیچیده است.

نیاز به دانستن

در هر سن، اطلاعاتی اساسی وجود دارد که کودک باید درباره جنسیت انسان بداند و بفهمد.

تا سن ۵ سالگی، بیشتر بچه‌ها باید:

۱- نام صحیح اعضای بدن ازجمله اعضای تناسلی را بدانند. (مردان؛ آلت تناسلی، بیضه‌ها، باسن، مقعد وزنان؛ واژن یا فَرْج، باسن، مقعد)

۲- درک کنند که نوزادان از رحم مادر متولد می‌شوند.

۳- مفهوم فضای خصوصی را هنگام تعویض لباس و رفتن به توالت بدانند. به‌ویژه ضروری است کودکان ۵ ساله تفاوت خصوصی و سری را بفهمند.

۴- بتوانند به‌راحتی با والدین یا فرد بزرگ‌سال قابل‌اعتماد دیگری درباره جنسیت صحبت کنند.

۵- نسبت به هویت مذکر یا مؤنث خود عزت‌نفس داشته باشند.

بین ۶ تا ۹ سالگی بیشتر بچه‌ها باید:

۱- بتوانند تولیدمثل حیوانات و گیاهان را به‌عنوان بخشی از چرخه حیات درک کنند.

۲- در پاسخ به سؤالاتی چون «نوزادان از کجا میایند؟»، «چطوری می‌روند تو دل مامان؟»، «چطوری میایند بیرون؟» چیزهایی شنیده باشند.

۳- از تفاوت بین دو جنس آگاه باشند و بتوانند از واژگان صحیح برای اشاره به اندام تناسلی خود و جنس مخالف استفاده کنند.

۴- مفاهیم مربوط به خانواده، یعنی پدر و مادر شدن، طلاق و ازدواج را بفهمند.

۵- درکی پایه‌ای از ایدز و عفونت‌های دیگری که از طریق جنسی منتقل می‌شود داشته باشند.

۶- نسبت به‌سلامت کلی و نیازهای ایمنی بدن خود مسئولیت روزافزون پیدا کنند و بهداشت شخصی خود را با مسواک زدن، دوش گرفتن، رعایت تغذیه مناسب و غیره حفظ کنند.

بین ۹ تا ۱۳ سالگی بیشتر بچه‌ها باید:

۱- جنسیت را به‌عنوان بخشی طبیعی از زندگی درک کنند.

۲- با تغییرات طبیعی دخترها و پسرها در دوران بلوغ (عادت ماهانه و احتلام) آشنا شوند.

۳- بتوانند با دیگران دوست شوند و دوستی‌هایشان را حفظ کنند. (معمولاً باهم جنس‌های خودشان)

۴- روند تولیدمثل، ازجمله مفاهیم آمیزش جنسی، پدر و مادر شدن، سقط‌جنین و جلوگیری از بارداری را درک کنند.

۵- درباره انتقال ایدز و بیماری‌هایی که از طریق جنسی منتقل می‌شوند اطلاعات بیشتری به دست بیاورند.

۶- همچنان مفهوم خصوصی بودن برخی از اعضای بدن خود را حفظ کنند و بدانند که سوءاستفاده جنسی چیست، چگونه می‌توان آن را تشخیص داد، چگونه می‌توان خود را از آن محافظت نمود و در موقعیت‌های که بالقوه خطرناک هستند، چگونه باید رفتار کرد.

سؤالات بچه‌ها

با توجه به مراحل رشد کودک، به پرسش‌های او پاسخ دهید. هر چه سن او کمتر است پاسخ‌ها را عینی‌تر و با لحن جدی بیان کنید.

جواب آن‌ها را حداکثر در دو تا سه جمله بدهید. بچه‌های ده – دوازده‌ساله به اطلاعات بیشتری نیاز دارند که می‌توان از طریق کتاب‌ها، جزوه‌ها و کلاس‌های آموزشی به آن‌ها دست‌یافت.

دختر پنج‌ساله‌ای بعدازاینکه تمام‌روز خود را در مهدکودک گذرانده است به خانه می‌آید و می‌گوید: «مامان نوزادان از کجا می‌آیند؟»

مادر: تو فکر می‌کنی از کجا می‌آیند؟

دختر: مطمئن نیستم، شاید بیمارستان؛ اما مربی ما دارد بچه‌دار می‌شود.

مادر: نوزاد در جای مخصوصی از بدن مادرش رشد می‌کند تا آماده بیرون آمدن بشود.

دختر: توی شکم

مادر: نه جای مخصوص نوزاد رَحِم نام دارد.

این توضیح بسیاری از کودکان پیش‌دبستانی را راضی می‌کند.

نوزاد چگونه بیرون می‌آید؟

مفهوم تولد برای بچه‌های بزرگ‌تر نیز شاید گیج‌کننده باشد. وقتی موضوع تولد مطرح می‌شود، باید با آرامش و کمترین جزئیات توصیفی به آن پرداخت. توضیح کوتاهی که در زیر آمده است می‌تواند شمارا راهنمایی کند.

        رحم مثل بادکنک است و با باز شدن خود برای رشد نوزاد جا باز می‌کند.

        وقتی نوزاد برای بیرون آمدن آماده شد، بدن مادر آن را به بیرون هل می‌دهد.

        نوزاد از محل مخصوصی که بین پاهای زن قرار دارد و واژن نام دارد، متولد می‌شود.

        وقتی نوزاد آماده بیرون آمدن می‌شود، پدر و مادر به بیمارستان می‌روند و پزشک یا ماما به نوزاد کمک می‌کنند تا از بدن مادر خارج شود.

        گاهی که نوزاد نمی‌تواند از واژن خارج شود پزشک باید در قسمت پایین شکم مادر شکافی ایجاد کند و نوزاد را ازآنجا خارج سازد. به این کار سزارین می‌گویند.

در برابر این پرسش کودکان که آیا زاییدن درد دارد؟ مادران باید راست‌گو باشند: بله درد دارد! اما مادرها آن‌قدر از دیدن نوزاد جدیدشان خوشحال می‌شوند که به‌زودی درد خود را فراموش می‌کنند. توضیحات خود را درباره زایمان ساده و مختصر کنید و همیشه برای توضیحات بعدی جایی بگذارید.

بچه چگونه داخل شکم مادر می‌شود؟

کودکان وقتی بزرگ‌تر می‌شوند، یعنی بین ۵ تا ۸ سالگی ممکن است دیگر به دانستن محل رشد و نحوه بیرون آمدن نوزادان رضایت ندهند و نسبت به نحوه ورود نوزاد کنجکاوی کنند.

در این گروه سنی بچه‌های بزرگ‌تر آگاه‌اند که برای به وجود آمدن یک نوزاد یک مرد و یک زن لازم است اما ممکن است درک درستی از نقش پدر در مجموعه این فرآیند نداشته باشند. بچه‌های کوچک می‌توانند بفهمند که برای بچه‌دار شدن یک مادر و یک پدر لازم است. این مفهوم را می‌توان به‌گونه‌ای ساده با آن‌ها در میان گذاشت و گفت که سلول تخمک مادر و سلول اسپرم پدر در بدن مادر به هم می‌رسند و بچه شروع به رشد می‌کند.

خودتان امتحان کنید و از بچه‌ها بپرسید که نوزاد از کجا میاید. حتماً از جواب‌هایی که می‌شنوید تعجب خواهید کرد، اما این خود فرصتی به شما می‌دهد که برداشت‌های آن‌ها را اصلاح کنید. مثلاً:

کودک: «مامان‌ها چطوری بچه درست می‌کنند؟»

مادر: «چه سؤال خوبی! میدانی خاله‌ات دارد بچه‌دار می‌شود؟»

وقتی این سؤال را می‌پرسید هم فرصت پیدا می‌کنید که بر خود مسلط شوید و هم به فرزندتان این پیام را می‌دهید که برای گفتگو درباره این موضوع حساس آمادگی دارید. سپس می‌توانید بپرسید: «به نظر تو بچه از کجا میاید؟» با پرسیدن این سؤال به برداشت‌های غلط احتمالی آن‌ها پی می‌برید و بعد می‌توانید ادامه بدهید که:

در بدن زن سلول‌های مخصوصی برای درست کردن بچه وجود دارد. این سلول‌ها تخمک نامیده می‌شود و به‌اندازه یک نقطه کوچک است. پدرها هم‌سلول‌های مخصوصی دارند که برای درست کردن بچه است. این سلول‌ها اسپرم نام دارد، وقتی این سلول‌ها در بدن مادر به هم می‌رسند، بچه جدیدی شروع به رشد می‌کند.»

کودکتان ممکن است بعد از تکرار این مطلب بپرسد «سلول چیست؟»

شما در پاسخ می‌توانید بگوئید: «سلول بخش خیلی کوچک و مخصوصی از بدن ماست که زنده است. آن‌قدر کوچک است که باید برای دیدنش از میکروسکوپ استفاده کرد. وقتی دو سلول کوچک به هم می‌رسند، یعنی تخمک مادر و اسپرم پدر، بچه در بدن مادر شروع به رشد می‌کند.»

در این حال باز ممکن است با این پرسش روبرو شوید که: «آخر این سلول‌ها چه جوری وارد بدن مادر می‌شوند؟»

بسیاری از والدین با شنیدن این سؤال نگران می‌شوند چون اکنون باید جزئیات نحوه رسیدن تخمک و اسپرم به هم را توضیح دهند. اگر مطمئن هستید که کودکتان می‌خواهد از نحوه به وجود آمدن بچه و سازوکار آمیزش جنسی بپرسد، می‌توانید توضیح ساده‌ای بدهید. بسیاری از والدین نگران این هستند که کودکشان بخواهد بازهم پشت سر هم از این سؤال‌ها بپرسد. والدین از خودشان می‌پرسند: «اگر نگرانی ما معلوم باشد چه؟ اگر جواب سؤالات راندانیم چه؟» جواب بسیاری از سؤالات بچه‌ها به اخلاقیات و ارزش‌های جنسیت انسانی مربوط می‌شود. والدین باید تلاش کنند که برای انتقال این مفاهیم به فرزندان خود عبارات مناسبی بیابند. برای این کار می‌توان از کتاب‌های مناسب استفاده کرد اما بدانید که تعهد قلبی شما برای یادگرفتن و یاددادن به فرزندانتان کاری ارزشمند است.

بسیاری از والدین از اینکه درباره نحوه رسیدن اسپرم به تخمک و آمیزش جنسی به فرزندان خود چیزی بگویند احساس ناراحتی می‌کنند اما بهتر است که بچه‌ها آموزش جنسی را نه از همسالان و رسانه‌ها و منابع دیگر، بلکه از والدین و یا بزرگ‌سالان مورد اعتماد والدین بینند. کنجکاوی در مورد تولیدمثل و روابط جنسی در ذات هر کودکی نهفته است.

برای گفتگو در مورد مسائل مربوط به جنسیت تنها یک‌راه صحیح وجود ندارد. می‌توانید از نسخه زیر استفاده کرده و یا آن‌ها مطابق سلیقه خود تغییر بدهید. با توجه به سن مرحله رشد و سؤالات فرزندانتان می‌توانید اطلاعاتی را اضافه و یا حذف کنید. (در زبان فارسی علاوه بر واژگان فارسی کلمه سکس نیز رایج است.) برخی معانی جنسیت عبارت‌اند از:

        جنسیت می‌تواند به پسر یا دختر بودن شما اشاره داشته باشد و هم به آمیزش جنسی.

        آمیزش جنسی رفتاری است مخصوص بزرگ‌سالان

        بزرگ‌سالان از راه آمیزش جنسی بچه درست می‌کنند.

        پدر و مادر که همدیگر را دوست دارند علاوه برآمیزش جنسی از راه‌های دیگری نیز باهم برخورد جنسی می‌کنند. آن‌ها همدیگر را در آغوش می‌گیرند، می‌بوسند و لمس می‌کنند.

        فعالیت جنسی وقتی است که مرد و زن بخش‌های خصوصی بدن خود را به اشتراک می‌گذارند.

        آمیزش جنسی برای دو فرد بزرگ‌سال که به همدیگر علاقه جنسی دارند چیز خوشایندی است.

        برای سهیم شدن در بدن یکدیگر هر دو فرد بزرگ‌سال باید پخته و مسئولیت‌پذیر باشند.

        آمیزش جنسی را هم‌بستر شدن یا عشق‌بازی کردن هم می‌گویند.

کودکان بین ۸ تا ۱۲ سال به سطح درک تازه‌ای می‌رسند و می‌توانند درک کنند که برای به وجود آمدن یک بچه عوامل گوناگونی باید فراهم شود. این عوامل عبارت‌اند از عشق و ارتباط، آمیزش جنسی و به هم رسیدن تخمک و اسپرم که بچه‌ها مفهوم اولیه‌ای از آن را درک می‌کنند.

نکات کلیدی درباره آموختن آمیزش جنسی به کودک و نوجوان

  • مرد وزن از طریق آمیزش جنسی تولیدمثل می‌کنند.
  • آمیزش جنسی بین افرادی انجام می‌شود که به هم علاقه دارند و باهم ازدواج‌کرده‌اند.
  • آمیزش جنسی شامل احساسات، رفتارها و نتایج بزرگی است و باید برای داشتن آن مسئولیت‌هایی بزرگ را پذیرفت.
  • آمیزش جنسی بخشی مهم از زندگی مشترک را تشکیل می‌دهد.

ادامه دارد

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.